Niet in één keer, en niet uit een boek. De eerste stappen zijn de jaren waarin ik er middenin zat zonder het patroon te zien. Daarna wist ik waar ik moest kijken.
OM TE BEGINNEN
Croupier in een casino
Om aangenomen te worden moest je drie dingen kunnen: Frans spreken, hoofdrekenen, en representatief zijn. Ik kon die drie dingen, dus ik werd aangenomen. Frans heb ik er daarna nauwelijks nodig gehad.
Pas jaren later begreep ik waarom juist díe eisen op de lijst stonden. Niet omdat ze iets verklaarden, maar omdat je ze kon controleren in een gesprek van twintig minuten.
Het casino had geen personeelsprobleem. Het had een ontwerpprobleem.
EIND JAREN NEGENTIG · NEDERLAND
Financieel adviseur
Pensioen en lijfrente, iedere dag met een map onder mijn arm naar mensen thuis. Ik kende de producten, de cijfers en de fiscale regels, en ik wist precies hoe je bezwaren weerlegt.
En toch kochten veel mensen niets. Tot ik op een dag stopte met praten en begon te kijken. Dat gesprek aan die keukentafel staat in hoofdstuk 1.
Hoe minder ik over mijn product sprak, hoe groter de kans werd dat mensen het wilden kopen.
2002 · ADDIS ABABA
BelCash — bankieren zonder bank
In 2002 richtte ik met mijn partners BelCash op in Nederland. Een paar jaar later verhuisde het bedrijf naar Addis Ababa om iets te doen wat niemand voor mogelijk hield: bankieren via een gewone mobiele telefoon, in een land zonder bank-infrastructuur.
Als co-founder en Director of Marketing Operations zat ik aan tafel bij regelgevers, ministeries en banken. Het team leerde mensen die nooit een rekening hadden gehad om geld te ontvangen en te versturen via een sms.
De techniek was het probleem niet en is dat nooit geweest. De vraag was of mensen hun geld durfden toe te vertrouwen aan een telefoon. Dat is geen technische vraag maar een vertrouwenskwestie, en die hebben we opgelost door het zo klein mogelijk te maken: eerst geld ontvangen van iemand die je kent, en verder niets.
Vandaag bankiert Oost-Afrika zo.
PARALLEL · AMSTERDAM & MANILA
Short Stay Group — appartementverhuur in een markt die niet bestond
Tegelijkertijd werkte ik in Amsterdam aan iets totaal anders. Short Stay Group was net begonnen met het verhuren van appartementen voor een paar weken of maanden. Een markt die officieel niet bestond: hotels waren hotels, huizen waren huizen, en daar zat niets tussen.
Ik werd ingehuurd voor marketing en sales, en zette in Manila een eigen callcenter op waar het hele klanttraject werd gemanaged, van eerste klik tot check-out. Drie desks: sales, klantenservice en helpdesk.
Iedereen vroeg hoe we méér telefoontjes konden beantwoorden. Ik vroeg waarom mensen eigenlijk belden. Het bleek niet om de telefoon te gaan. Is de buurt veilig voor een gezin? Zijn er bij vier personen ook echt vier handdoeken? Mag ik nog annuleren?
Het team gaf direct antwoord en de annuleringen daalden hard. Short Stay Group groeide door naar duizend appartementen in Amsterdam, Parijs en Barcelona. Booking.com begon in dezelfde Amsterdamse straat.
Ze belden niet met een vraag. Ze belden om zuurstof. Toen we dát gingen beantwoorden, daalden de annuleringen hard.
NA MANILA · INTERNATIONAAL
Internationale sales en marketing
Onder meer SAP S/4HANA bij Cognitus. Andere schaal, andere taal, andere bedragen. Een implementatie waar tientallen mensen ja tegen moeten zeggen voordat er iets gebeurt.
De businesscase klopte altijd. Dat was nooit het probleem. Het probleem was dat er ergens in die keten iemand zat die zich afvroeg of hij dit zelf wel aankon, en dat die vraag nooit hardop werd gesteld.
Instemming is geen actie. "Je hebt gelijk" is geen besluit.
DAARNA · NEDERLAND
Verduurzamen Doen We Samen
De techniek was er. De installateurs waren er. De subsidies waren er. De adviseurs stonden klaar. Alles wat een ondernemer nodig leek te hebben, was beschikbaar.
En toch bleef het opvallend stil. Niemand wilde de eerste stap zetten.
De aanname is namelijk dat ondernemers niet verduurzamen omdat het te duur is. Dus verlaagt de overheid al twintig jaar de prijs met subsidie. Maar de ondernemer twijfelt helemaal niet aan de prijs. Hij kan niet beoordelen of het bij zijn pand past, hij wantrouwt de installateur die tegelijk de verkoper is, en hij weet niet of hij dit erbij kan hebben.
Drie open vragen, en geen daarvan gaat over geld. Daarom begint bij ons elk traject met een nulmeting waarin niets wordt verkocht, onafhankelijk van wie het straks installeert.
Subsidie is brandstof. De overheid gooit al twintig jaar brandstof op een vuur dat geen zuurstof heeft.
2025 – 2026
AskHenk
Twintig jaar lang waren websites brochures. Bezoekers verdwaalden in menu's, formulieren bleven dagen liggen, chatbots irriteerden meer dan ze hielpen.
AskHenk is gebouwd op precies dezelfde tactiek als dat callcenter in Manila, maar dan zonder dat er iemand wakker hoeft te blijven. Dezelfde desks, nu in Henk.
Ook hier is de techniek het probleem niet. De vraag is of iemand een machine durft te geloven. Daarom vraagt Henk niets, registreert hij niets en verkoopt hij niets.
EN NU
Dit boek
Mobile banking, hospitality, verduurzaming, AI. Andere sector, ander bedrag, andere taal. En telkens hetzelfde: de oplossing werkte allang en er werd niets besloten, tot we ophielden met uitleggen en gingen kijken welke vraag nog open stond.
Dat is geen truc en ook geen talent. Het is een patroon, en het is telkens hetzelfde patroon. Het heeft alleen dertig jaar nodig gehad om een naam te krijgen.